10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2023-2024 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Çözümleri
Aşağıda 10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersi 2023-2024 1. Dönem 2. Yazılı için gerçek MEB ortak yazılı sorularının adım adım çözümleri yer alır. Toplam 17 soru. Her çözüm; soruyu anlama, plan, uygulama ve "bu tip nasıl çözülür" bölümleriyle hazırlanmıştır.
Bu yazılıyı uygulamada çöz →Sorular ve Çözümleri
Soru 1 — Şiir Analizi ve Şiir Öğretimi (MEB 10. Sınıf Türkçe Müfredatı)
Soru: Yani şunu soruyor: MEB 10. sınıf Türkçe müfredatında şiir öğretiminin kazanımları nelerdir? Öğrencilerin şiiri nasıl analiz etmeleri, hangi unsurları (tema, ahenk, imge, edebî sanatlar, söyleyici) çalışmaları gerekir?
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Kelime anlamları (A.1.1) — Bilinmeyen kelimeler ve kelime gruplarını metindeki bağlamdan tahmin et, sonra sözlükle kontrol et. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 2 — Türk dilinin tarihsel gelişimi; Batı Türkçesinin devirleri
Soru: Yani şunu soruyor: Batı Türkçesinin devirlerini (dönemlerini) listele ve yaz. (Tür: Dönem sınıflandırması, bilgi sorusu)
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Batı Türkçesinin tanımını hatırla — Hazar Denizi'nin güneyinden batıya gelen Oğuz Türklerinin yazı dili; XIII. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 3 — Öyküleyici (Anlatmaya Bağlı) Edebî Metinler – MEB 10. Sınıf Müfredat Kazanımları (Masal, Fabl, Destan, Mesnevi, Hikâye, Roman)
Soru: Yani şunu soruyor: 10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinde öyküleyici (anlatmaya bağlı) edebî metinler (masal, fabl, destan, mesnevi, hikâye, roman vb.) üzerinde çalışılacak kazanımlar ve öğrenme çıktıları nelerdir?
Çözüm (önizleme)
Adım 1: A.2.1–A.2.3 (Anlama temeli) – Öğrenci metindeki kelimeleri bağlamdan tahmin eder, metin türünü tarihsel dönemle ilişkilendirir, tema ve konuyu belirler. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 4 — Yazma – Öyküleyici (Hikâye Edici) Metin Oluşturma ve Değerlendirme
Soru: Yani şunu soruyor: 'Vatanseverlik' temalı bir hikâye kesiti (öyküleyici metin) yazacaksın ve yazdığın metin verilen 4 ölçütlü rubrikle değerlendirilecek. TÜR: Yaratıcı yazma (öyküleyici metin oluşturma) + rubriğe göre öz değerlendirme.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Tema ve çatışmayı seç. Vatanseverlik → bir askerin cephede vatanı için fedakârlığı (iç çatışma: korku vs görev). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 5 — Türkçenin Tarihî Gelişimi, Yazı Sistemleri, Müfredat Kazanımları (10. sınıf)
Soru: Yani şunu soruyor: 10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinde Türkçenin tarihî gelişimi, yazı sistemleri, dil bilgisi (imla-noktalama), okuma-anlama, yazma ve sözlü iletişim kazanımları hakkında MEB müfredatının hangi başlıkları ve amaçları belirtiliyor?
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Belgede 4 ana başlık var: (1) Türkçenin tarihî gelişimi, (2) Dil Bilgisi, (3) Okuma Kazanımları, (4) Yazma ve Sözlü İletişim. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 6 — Divan Edebiyatı nazım biçimleri ve türleri / İlahi / Mesnevi
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen şiirin nazım biçimini ve nazım türünü belirle. Biçim-tür bilgisi sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Bent yapısını say — 3 bent, her bent 2 dize = beyit. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 7 — Türk Halk Edebiyatı / Türkü / Millî ve manevi değerler
Soru: Yani şunu soruyor: Çanakkale Savaşı'nı işleyen bu türkü dizelerinde öne çıkan millî ve manevi değeri açıkla. Değer tespiti + gerekçelendirme sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Millî değeri bul — 'Ana ben gidiyom düşmana karşı' dizesi vatan savunması için cepheye gidişi gösterir. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 8 — Millî Edebiyat Dönemi Hikâye Türü, Metin Analizi Kazanımları, Fiilimsi Kullanımı, Tanzimat-Millî Edebiyat Karşılaştırması
Soru: Yani şunu soruyor: 10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinde Millî Edebiyat Dönemi'nden bir hikâye örneğini incelerken, hikâyenin Tanzimat ve Millî Edebiyat dönemlerindeki gelişimi, metin analizi (tema, karakter, zaman-mekân, anlatıcı vb.) ve dil bilgisi (fiilimsi, imla, noktalama) çalışmalarının nasıl yapılacağını anlatmak istiyor. Ancak somut bir HİKÂYE METNİ verilmemiştir—bu bir KAZANIM VE ÇALIŞMA PLANI dökümanıdır.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Verilen bir hikâye metni için A.2.1–A.2.5 kazanımlarını uygula: — A.2.1: Metin içi zor kelimeler listele (örn. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 9 — Dil bilgisi / İsim tamlamaları (belirtili - belirtisiz)
Soru: Yani şunu soruyor: 'Şol cennetin ırmakları / Akar Allah deyü deyü / Çıkmış İslam bülbülleri / Öter Allah deyü deyü' dörtlüğündeki isim tamlamalarını belirle ve adlarını yaz. Dil bilgisi — isim tamlaması sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: 'cennetin ırmakları' — 'cennetin' = tamlayan (-in iyelik/ilgi eki almış), 'ırmakları' = tamlanan (-ları iyelik eki almış). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 10 — İsim Tamlamalarının Türleri (Hâllere Göre Yapılan Tamlamalar)
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen dört dizede altı çizili kısımın (Bolu Beyi'ne, dağlara, sesinden, gümbür gümbür) hangi isim tamlaması türüne ait olduğunu bulmalısın.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Her altı çizili ifadeyi parçala. • 'Bolu Beyi'ne' = tamlayan (Bolu Beyi) + tamlanıyıcu (gizli). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 11 — Divan Şiiri (Şarkı Nazım Biçimi), İsim Tamlaması, Edebî Sanatlar, Ahenk Unsurları, Tema Analizi
Soru: Yani şunu soruyor: Divan şiirinden bir şarkı örneğinin verileceği, bu şarkıya ait metinde isim tamlamaları bulup bunların işlevlerini belirleme, ahenk unsurlarını, edebî sanatlarını, temasını, söyleyici-muhatap ilişkisini analiz etme ve şiirin nazım biçimini/türünü tespit etme çalışması yapılacak. Bu bölüm esas olarak 'soru metni eksiktir' durumudur – şarkı şiir metni PDF'den kayıp gelmiştir.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Verilen şarkı metni olsaydı, tüm isim tamlamalarını çizgi ile altını çizerek belirle (örn. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 12 — Türk dilinin kolları; Batı Türkçesi (Oğuz kolu)
Soru: Yani şunu soruyor: Parçada anlatılan özellikler (Hazar güneyinden batıya gelen Oğuzlar, XIII. yüzyıldan günümüze, Eski Türkçenin iki kolundan biri) hangi Türkçe kolunu tanımlamaktadır? (Tür: Metin-kavram eşleştirme, dil tarihi sorusu)
Çözüm (önizleme)
Adım 1: 'Hazar Denizi'nin güneyinden batıya' coğrafik yönünü belirle → Batı yönüne giden Oğuzlar Anadolu'ya yerleşti. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 13 — Anlama ve yorumlama / Nesirde anlam
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen nesir parçasına göre 'ilim ve irfan sahibi olmak' hangi eylem ya da durum ile ilişkilendirilmiştir? Anlama-yorumlama türü soru.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Metinde hayat, şehir ve insanlar 'kitap' olarak nitelendiriliyor — bu bir istiare/mecaz. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 14 — Halk Edebiyatı nazım biçimleri / Koşma / Güzelleme
Soru: Yani şunu soruyor: Verilen dörtlüğün nazım biçimini ve nazım türünü belirle. Biçim-tür bilgisi sorusu.
Soru 15 — Edebî sanatlar / Tezat
Soru: Yani şunu soruyor: Dörtlükte altı çizili 'varlığa' ve 'yokluğa' sözcükleriyle yapılan edebî sanatın adını yaz. Edebi sanat tanımlama sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Altı çizili sözcükleri incele — 'varlığa' (var olmak, sahip olmak) ve 'yokluğa' (sahip olmamak, yoksunluk). …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 16 — Divan Edebiyatı / Didaktik şiir / Anlama-yorumlama
Soru: Yani şunu soruyor: 'Mecliste arif ol, kelâmı dinle, / El iki söylerse, sen birin söyle.' dizelerinde anlatılmak istenen nedir? Anlama-yorumlama sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: 'Mecliste arif ol' = toplantı/mecliste bilgece davran, yani gözlemle ve dinle. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Soru 17 — İslami dönem Türk edebiyatı / Karahanlı dönemi eserleri ve yazarları
Soru: Yani şunu soruyor: Kutadgu Bilig ve Atabetü'l-Hakâyık adlı eserlerin yazarlarını yaz. Eser-yazar eşleştirme, bilgi sorusu.
Çözüm (önizleme)
Adım 1: Kutadgu Bilig — Yusuf Has Hacib tarafından 1069-70 yılında yazılmıştır. …
🔒 Adım adım tam çözüm + yöntem + kısayol uygulamada — Gerçek MEB sorusunu çözümüyle aç
Tüm sınıf ve dersler → MEB Yazılı